Članak

Naučno stručna konferencija: Novi vojni savezi na Zapadnom Balkanu – između suverenizma i globalizma

Centar za lobiranje20/06/2026

U hotelu “Bosna”-Banjaluka, u trajanju od 09:30 do 13:00 sati, održana je naučno-stručna konferencija pod nazivom: “Novi vojni savezi na Zapadnom Balkanu – između suverenizma i globalizma“.

Konferencija je okupila ugledne profesore, istraživače, stručnjake iz oblasti bezbjednosti, međunarodnih odnosa i geopolitike, kao i predstavnike institucija i medija.

Tokom konferencije učesnici su predstavili rezultate svojih istraživanja i iznjeli različite poglede na ulogu međunarodnih aktera u regionu, perspektive vojno-bezbjednosne saradnje, kao i moguće posledice novih geopolitičkih procesa po države Zapadnog Balkana.

Posebna pažnja posvećena je pitanjima očuvanja nacionalnog suvereniteta, izazovima kolektivne bezbjednosti, odnosu regionalnih inicijativa i globalnih integracionih procesa, te ulozi velikih sila u oblikovanju bezbjednosne arhitekture regiona.

Za konferenciju je prijavljeno, i od strane Organizacionog odbora prihvaćeno, 9 naučno-stručnih radova.

Program konferencije

Moderator:

– doc. dr Gojko Pavlović, Udruženje „Centar za lobiranje”

Dobrodošlica organizatora:

– Zoran Đerić, predsjednik Udruženja “Centar za lobiranje”

Popis izlagača i teme:

– Zoran Đerić, predsjednik, Udruženje “Centar za lobiranje” – Banjaluka

„Rezultati istraživanja javnog mnjenja 2026 : „Stav građana BiH o pitanju budućeg vojnog statusa ? Budućnost NATO-a i novi vojni savezi?“

– Prof. dr Miloš Šolaja, redovni profesor Univerziteta u Banjoj Luci – Fakultet političkih nauka

“Savezi i savezništva u kontekstu promjena međunarodnog poretka u 21. vijeku”

– Prof. dr Dušan Proroković, viši naučni saradnik i redovni profesor, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd (Srbija)

“Promena makroregionalnog geopolitičkog okruženja i destabilizacija Balkana: uzroci i posledice”

– Prof. dr Mitar Kovač, Narodni poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srbije, član Odbora za odbranu i unutrašnje poslove, Beograd

“Posledice osnivanja vojnih saveza na Balkanu”

– Dr Božidar Forca, redovni profesor, načelnik Katedre bezbjednosti na Fakultet za poslovne studije i pravo Univerziteta UNION-Nikola Tesla u Beogradu

– koautor Dr Dragoljub Sekulović, redovni profesor na Fakultetu za poslovne studije i pravo Univerziteta UNION-Nikola Tesla u Beogradu

„Formiranje vojnih blokova u savremenim međunarodnim odnosima sa osvrtom na Zapadni Balkan“

– Mihajlo Vujović MA, magistar politikologije,pukovnik VRS, brigadir OS BiH (u penziji)

“Između suverenizma i integracija: redefinisanje savezništva Republike Srpske u savremenom geopolitičkom okruženju“

– Dr sc. Ivo Miro Jović, profesor, bivši član Predsjedništva BiH

“Sigurnosna i vanjska politika zemalja Zapadnog Balkana u izgradnji posebnih odnosa sa EU i NATO savezom“

– Goran Mrkić, novinar specijalizovan za ekonomiju i biznis, portal BiznisInfo, Sarajevo

“Ekonomski aspekti novih vojnih saveza na Zapadnom Balkanu: Razvoj odbrambene industrije u uslovima geopolitičkih promjena”

– Dr Dragoljub Sekulović, redovni profesor na Fakultetu za poslovne studije i pravo Univerziteta UNION-Nikola Tesla u Beogradu

– koautor Dr Božidar Forca, redovni profesor, načelnik Katedre bezbjednosti na Fakultetu za poslovne studije i pravo Univerziteta UNION-Nikola Tesla u Beogradu

„Geopolitičko prekomponovanje Evrope i implikacije na Zapadni Balkan“

Učešće bez izlaganja:

– Prof. dr Borislav Marić, savjetnik predsjednika Republike Srpske, dugogodišnji ambasador BiH u NR Kini

– Prof. dr Ljubinko Mitrović, dekan, Redovni profesor, Fakultet pravnih nauka, Panevropski univerz. APEIRON Banja Luka

– Prof. dr Mile Dmičić, redovni profesor, Pravni fakultet Univerziteta u Banjoj Luci

– Akademik prof. dr. sc. Borislav Petrović, Univerzitetski profesor emeritus, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu

– Dr.sci. Hamdija Lipovača, Pravni fakultet u Bihaću

– Mr Mirko Okolić, Bivši zamjenik ministra odbrane, Ministarstvo odbrane BiH

– Prof. dr Radomir Nešković, Politikolog, Banjaluka

– MA Slobodan Nagradić, Sociolog, Banjaluka

– Zoran Dunović, Brigadni general, bivši zamjenik komandanta za operacije u OS BiH

Cilj konferencije bio je da se kroz multidisciplinarni pristup analiziraju savremeni bezbjednosni izazovi na prostoru Zapadnog Balkana, promjene u međunarodnim odnosima, kao i uticaj novih vojnih i političkih savezništava na regionalnu stabilnost, suverenitet država i procese globalnih integracija.

U nastavku navodimo samo neke od tematskih cjelina sa naučno-stručne konferencije:

Suverenizam i globalizam u savremenim međunarodnim odnosima
Globalizam i dominacija Zapada naspram jačanja suverenizma kao rezultat promjena u ravnoteži moći
Slabljenje globalizma i vraćanje suverenizma – država kao ključni akter međunarodnih odnosa
Zapadni Balkan u vrtlogu globalnih nadmetanja – novi vojni savezi, potreba ili prijetnja
Pozicija država Zapadnog Balkana u novim vojnim savezima: između rivalstva, interesa i stabilnosti
Da li su Zapadnom Balkanu potrebni novi vojni savezi
Zapadni Balkan između suverenističkih težnji i globalističkih integracija
Uticaj velikih sila (SAD, Rusija, Kina, EU, Turska, Velika Britanija)
Da li prisustvujemo redefinisanju savezništava generalno
Da li novi vojni savezi produbljuju sukob između suverenizma i globalizma
Novi vojni savezi: zaštita suvereniteta ili alat globalizma
Pravne i institucionale implikacije vojnih saveza
Ekonomski aspekti i vojna industrija
Perspektive i scenariji budućeg razvoja vojnih saveza i njihove dugoročne posljedice

Organizatori su izrazili zadovoljstvo kvalitetom izlaganja i diskusija, ističući značaj ovakvih skupova za razmjenu znanja, iskustva i stručnih mišljenja o pitanjima od posebnog značaja za budućnost Zapadnog Balkana.

Konferencija je završena usvajanjem zaključaka koji će biti dostupni javnosti putem zvaničnih komunikacionih kanala organizatora.

ZAKLJUČCI I PREPORUKE NAUČNO-STRUČNE KONFERENCIJE:

1. Na osnovu izlaganja učesnika, diskusija i dostavljenih naučno-stručnih radova, može se konstatovati da je na prostoru Zapadnog Balkana primjetno novo geopolitičko grupisanje država kroz bilateralne i trilateralne bezbjednosne sporazume, što mjenja regionalnu bezbjednosnu strukturu.

Novi vojni savezi predstavljaju izraz sukoba dva dominantna koncepta:

suverenizma: insistiranje na nacionalnoj državnoj autonomiji, vojnoj neutralnosti i zaštiti nacionalnih interesa;
globalizma: jačanja nadnacionalnih bezbjednosnih integracija i kolektivnih sistema bezbjednosti.

Učesnici su ukazali i da medijski narativi i politička retorika često dodatno polarizuju društvo kroz podjelu na „prosuverenističke“ i „proglobalističke“ blokove.

2. Posebno je istaknuto da je uticaj velikih sila, bez obzira na održavanje visokih tenzija između ključni aktera međunarodnih odnosa, i dalje ključan faktor bezbjednosnih procesa na Balkanu, posebno kroz djelovanje SAD-a kao najuticajnijeg aktera, EU, Velike Britanije, Rusije, Kine, Turske, kao i drugih globalnih aktera s različitim ciljevima i metodama. Iz tog razloga nije moguće ni projektovati dalju dugoročnu perspektivu regionalnih odnosa.

Konstatovano je da u regionu imamo tri najuticajnija vektora: 1) Anglo-saksonski, 2) Njemačko-jadranski, pod uticajem Njemačke i 3) Osmansko-balkanski, pod uticajem Turske.

Posebno je bilo zanimljivo pitanje rastućeg angažovanja Velike Britanije na Zapadnom Balkanu u smislu konkurentnosti američkom uticaju ili razvoju samostalne britanske geopolitičke strategije. Zaključeno je da SAD imaju znatno veću globalnu dominaciju u odnosu na Veliku Britaniju, uključujući Zapadni Balkan.

Naglašena je potreba očuvanja političkog dijaloga, regionalne stabilnosti i saradnje kao i mehanizama za sprječavanje konflikata kao prioriteta svih država Zapadnog Balkana što će biti izuzetno zahtjevno u uslovima šireg geopolitičkog okruženja. Stvaranje novih vojnih saveza[1] nije u funkciji navedenog.

[1] Vojni savez Hrvatske, tzv. Kosova i Albanije

3. Zaključeno je da stabilnost Zapadnog Balkana ne može biti zasnovana isključivo na vojnom balansu, već, prije svega, na ekonomskom razvoju, institucionalnoj stabilnosti i međusobnom političkom povjerenju.

S tim u vezi, naglašeno je da vojni savez ili saradnja u odbrani između Hrvatske, Albanije i tzv. Kosova, jeste direktna opasnost po bezbjednost Srbije, a time i najozbiljnija destabilizacija bezbjednosti u regionu.

4. Konačna ocjena konferencije jeste da će budućnost regiona zavisiti od sposobnosti država da usklade nacionalni suverenitet sa savremenim međunarodnim bezbjednosnim procesima, bez stvaranja novih linija podjela.

U krajnjem, postavlja se pitanje koja bi bila svrha stvaranja novih vojnih saveza i šta bi bio stvarni cilj? U svakom slučaju ne bi bili u funkciji odvraćanja i stabilizacije, već potencijalni izvor novih političkih tenzija i bezbjednosnih podjela.

Konferencija je preporučila: